مراتب علمی اساتید دانشگاه

مراتب علمی اساتید دانشگاه چیست

مراتب علمی اساتید دانشگاه به مجموعه ای از عنوان ها و جایگاه های آموزشی و پژوهشی گفته می شود که نقش، سطح مسئولیت و مسیر رشد حرفه ای استادان در دانشگاه را مشخص می کند. این مراتب معمولاً بر اساس عواملی مانند میزان تحصیلات، سابقه تدریس، فعالیت های پژوهشی، تولیدات علمی و ارزیابی های دانشگاهی تعیین می شوند و به مخاطب نشان می دهند هر استاد در چه سطحی از ساختار آکادمیک قرار دارد.

 

در ساختار دانشگاه ها، اساتید به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند: اعضای هیات علمی و اعضای غیر هیات علمی. اعضای هیات علمی معمولاً دارای ردیف استخدامی رسمی دانشگاه هستند و مسیر ارتقای علمی مشخصی را طی می کنند؛ اما در مقابل، اعضای غیر هیات علمی افرادی هستند که در دانشگاه نقش آموزشی یا پژوهشی دارند، ولی الزاماً در چارچوب استخدام رسمی هیات علمی قرار نمی گیرند یا عنوان آن ها ماهیت متفاوتی دارد.

 

گروه	مدرک معمول	نوع فعالیت	وضعیت استخدام
مربی	کارشناسی ارشد	تدریس	معمولاً پیمانی یا ثابت
استادیار پایه پیمانی	دکتری (گاهی کارشناسی ارشد)	تدریس و پژوهش	پیمانی، طبق مقررات جدید
مدرس مدعو	معمولاً دکتری یا کارشناسی ارشد	تدریس بر اساس قرارداد	قراردادی یا پروژه‌ای
پژوهشگر	دکتری	پژوهش و تولید علم	قراردادی یا پروژه‌ای
مربی حق‌التدریس	کارشناسی ارشد	تدریس ساعتی، غیرتمام وقت	حق‌التدریس / ساعتی

 

اعضای غیر هیات علمی می توانند شامل چند گروه باشند؛ از جمله مربی (Instructor / Lecturer) که معمولاً با مدرک کارشناسی ارشد فعالیت می کند، استادیار پایه پیمانی ( در برخی مقررات جدید)، مدرس مدعو که به صورت قراردادی یا پروژه ای تدریس می کند، پژوهشگر پسادکتری که تمرکز اصلی او بر پژوهش و تولید علم پس از دوره دکتری است، و همچنین مربی حق التدریس که معمولاً به شکل ساعتی و غیرتمام وقت در ارائه دروس همکاری دارد.

بیشتر بخوانید: چگونه استاد دانشگاه شویم

مراتب اعضای هیات علمی دانشگاه به ترتیب

مراتب اعضای هیات علمی دانشگاه به ترتیب، ساختاری رسمی برای تعیین جایگاه علمی استادان است و نشان می دهد هر عضو هیات علمی در چه سطحی از تجربه آموزشی، فعالیت پژوهشی و مسئولیت های دانشگاهی قرار دارد. این مراتب معمولاً بر پایه معیارهایی مانند مدرک تحصیلی، سابقه تدریس، انتشار مقالات علمی، اجرای طرح های پژوهشی و ارزیابی های ارتقا تعیین می شود و مسیر پیشرفت شغلی در دانشگاه را مشخص می کند.

 

اعضای هیات علمی معمولاً به صورت رسمی در دانشگاه استخدام می شوند و از پایین ترین مرتبه آغاز کرده و در صورت کسب امتیازات لازم، به مراتب بالاتر ارتقا پیدا می کنند. استادیار (Assistant Professor) پایین ترین مرتبه رسمی است و اغلب به افراد تازه استخدام شده با مدرک دکتری یا علوم بالینی تخصصی اختصاص دارد؛ ارتقا از استادیار به دانشیار معمولاً حدود ۵ تا ۷ سال زمان می برد. پس از آن دانشیار (Associate Professor) به عنوان مرتبه میانی قرار می گیرد که رسیدن به آن نیازمند سابقه آموزشی، پژوهشی و اجرایی مشخص و عبور از ارزیابی های ارتقا است؛ دانشیاران معمولاً نقش پررنگ تری در هدایت پایان نامه ها و پروژه های پژوهشی دارند.

 

مرتبه	توضیح	شرایط / ویژگی‌ها	مدت زمان ارتقا
استادیار	پایین‌ترین مرتبه رسمی هیأت علمی	معمولاً تازه‌استخدام با مدرک دکتری یا علوم بالینی تخصصی	ارتقا به دانشیار: ۵–۷ سال
دانشیار	مرتبه میانی	نیازمند سابقه پژوهشی، آموزشی و اجرایی مشخص؛ تجربه هدایت پایان‌نامه‌ها و پروژه‌ها	ارتقا به استاد: ۵–۷ سال
استاد	بالاترین مرتبه علمی	دستاوردهای پژوهشی برجسته، سابقه تدریس و نقش اجرایی، فعالیت‌های بین‌المللی	-
استاد ممتاز / استاد برجسته	عنوان ویژه و غیررسمی	تأثیرگذاری بسیار بالا؛ تعداد محدودی از اساتید	-
مربی حق‌التدریس	تدریس ساعتی، غیرتمام وقت	حق‌التدریس / ساعتی	.-

 

در مرتبه بالاتر، استاد (Professor / Full Professor) قرار دارد که بالاترین مرتبه رسمی هیات علمی محسوب می شود و کسب آن مستلزم دستاوردهای پژوهشی برجسته، سابقه تدریس قوی، نقش اجرایی و فعالیت های علمی در سطح ملی و بین المللی است؛ ارتقا از دانشیار به استاد نیز معمولاً ۵ تا ۷ سال طول می کشد. در برخی دانشگاه ها همچنین عنوان استاد ممتاز / استاد برجسته (Distinguished Professor) به صورت افتخاری به استادانی داده می شود که اثرگذاری علمی بسیار بالایی دارند؛ این عنوان معمولاً جایگاه اداری ثابت و رسمی ندارد و تنها به تعداد محدودی از اساتید اعطا می شود.

بیشتر بخوانید: فراخوان جذب هیات علمی وزارت علوم

مراتب علمی اساتید دانشگاه به انگلیسی

مراتب علمی اساتید دانشگاه به انگلیسی، برای افرادی که با رزومه های علمی، وب سایت دانشگاه ها، اپلای تحصیلی یا مکاتبات بین المللی سروکار دارند اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از منابع خارجی، عنوان های دانشگاهی به زبان انگلیسی نوشته می شوند و آشنایی با معادل درست آن ها باعث می شود جایگاه علمی استادان به درستی درک و مقایسه شود. همچنین به دلیل تفاوت های جزئی بین نظام های دانشگاهی، استفاده از معادل های رایج و قابل فهم اهمیت بیشتری پیدا می کند.

 

در ساختار دانشگاه ها، استادان به دو گروه کلی اعضای هیات علمی و اعضای غیر هیات علمی تقسیم می شوند و هر گروه عنوان های مشخصی دارد. اعضای هیات علمی معمولاً دارای مسیر ارتقای رسمی هستند و از استادیار تا استاد و گاهی عنوان های افتخاری بالاتر ادامه پیدا می کنند. در مقابل، اعضای غیر هیات علمی بیشتر نقش های آموزشی یا پژوهشی را به صورت قراردادی، ساعتی یا دوره ای بر عهده دارند و عنوان آن ها بسته به دانشگاه یا کشور ممکن است کمی متفاوت ترجمه شود.

 

معادل انگلیسی رایج	مرتبه / عنوان فارسی	دسته بندی
Assistant Professor	استادیار	اعضای هیات علمی
Associate Professor	دانشیار	اعضای هیات علمی
Professor / Full Professor	استاد	اعضای هیات علمی
Distinguished Professor	استاد ممتاز / استاد برجسته	اعضای هیات علمی
Instructor / Lecturer	مربی	اعضای غیر هیات علمی
Contract Assistant Professor (varies by regulations)	استادیار پایه پیمانی	اعضای غیر هیات علمی
Adjunct Instructor / Visiting Lecturer	مدرس مدعو	اعضای غیر هیات علمی
Postdoctoral Researcher / Postdoc	پژوهشگر پسادکتری	اعضای غیر هیات علمی
Part-time Instructor	مربی حق التدریس	اعضای غیر هیات علمی

 

در نهایت، دانستن مراتب علمی به انگلیسی کمک می کند عنوان ها در وب سایت ها و مقاله های معرفی استادان به شکل دقیق تر و استانداردتری درج شود. این موضوع به ویژه در صفحاتی که مخاطب بین المللی دارند یا در حوزه هایی مثل معرفی دانشگاه، معرفی هیات علمی و راهنمای مهاجرت منتشر می شوند، باعث افزایش اعتبار و شفافیت محتوا خواهد شد و از برداشت های اشتباه در ترجمه عنوان ها جلوگیری می کند.

در ادامه بخوانید: فراخوان جذب هیات علمی دانشگاه فرهنگیان

کارشناسان سامانه مشاوره هیوا آماده اند تا اطلاعات لازم در خصوص مراتب علمی اساتید دانشگاه را در اختیار داوطلبان گذاشته و آن ها را از طریق سیستم مشاوره تحصیلی تلفنی هیوا راهنمایی نمایند. همچنین از طریق عضویت در کانال تلگرامی و یا اینستاگرامی هیوا می توانید آخرین اخبار مرتبط با این حوزه را دریافت نمایید.

سوالات متداول

1- ✔️ مراتب علمی اساتید دانشگاه شامل چه عنوان هایی می شود؟

✔️ مراتب علمی اساتید دانشگاه شامل اعضای هیات علمی مانند استادیار، دانشیار و استاد، و همچنین اعضای غیر هیات علمی مانند مربی، مدرس مدعو و پژوهشگر پسادکتری است. برای مشاهده جزئیات بیشتر به متن مقاله مراجعه شود.

2- ✔️ تفاوت اعضای هیات علمی و غیر هیات علمی دانشگاه در چیست؟

✔️ اعضای هیات علمی دارای مسیر ارتقای رسمی و استخدام دانشگاهی هستند، در حالی که اعضای غیر هیات علمی معمولاً به صورت قراردادی، ساعتی یا موقت فعالیت می کنند. برای مشاهده جزئیات بیشتر به متن مقاله مراجعه شود.

3- ✔️ معادل انگلیسی مراتب علمی اساتید دانشگاه چه کاربردی دارد؟

✔️ معادل انگلیسی مراتب علمی برای رزومه های علمی، وب سایت دانشگاه ها و مکاتبات بین المللی کاربرد دارد و باعث درک صحیح جایگاه علمی می شود. برای مشاهده جزئیات بیشتر به متن مقاله مراجعه شود.